نمایش نوار ابزار

دولت بعدی آمریکا واقع بین می شود

جلال جلالی زاده استاد دانشکده الهیات دانشگاه تهران، در گفت و گوی با پایگاه امید ملی ایرانیان در بررسی اظهارات وزیر خارجه پیشنهادی ترامپ گفت:روسای جمهور و نخست وزیران، معمولا کابینه ای انتخاب می کنند که این کابینه همفکر و هماهنگ با هم باشند. بعضی از روابط حزبی و سابقه رفاقت و دوستی یا توانمندی اشخاص در انتخاب شدن موثر است.

مشروح گفت وگوی جلالی زاده در پی می آید: جلسه ۹ ساعته استماع کمیته روابط خارجی سنا روز چهارنشبه هفته پیش برگزار شد و وزیر خارجه پیشنهادی ترامپ به طور تفصیلی برنامه خودش را برای تصدی وزارت خارجه آمریکا بیان کرد.
رکس تیلرسون( Rex Tillerson) که ۳۱ دسامبر ۲۰۱۷(۱۱ دی ۱۳۹۵) از سمت رئیس هیات مدیره و مدیر شرکت نفت و گاز «اکسون موبیل» استعفا کرد و دعوت دونالد ترامپ را برای وزیر خارجه شدن پذیرفت، در جلسه استماع گفته است که ایران نباید غنی سازی داشته باشد و توافق هسته ای باید به طور کامل بازنگری شود.
تیلرسون با اشاره به نوع رفتار گروه افراطی داعش گفته است که اسلام رادیکال، نشانگر عقیده اسلام واقعی نیست.

در گفت و گوی پایگاه «امید ملی ایرانیان» با «دکتر جلال جلالی زاده» استاد دانشکده الهیات دانشگاه تهران، موضوعات مطرح شده در جلسه استماع مجلس سنای آمریکا تحلیل و ارزیابی شد. جلالی زاده که خود اهل تسنن و نماینده مردم سنندج در مجلس شورای اسلامی بوده است، در بخشی از این گفت و گو می گوید: هیچ ارتباط و علاقه ای میان اهل تسنن و داعش نیست و این ها که محل هدایتشان مورد تردید جدی است ، همان خوارج زمان هستند.

– جلسه استماع کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکا با حضور تیلرسون وزیر خارجه پیشنهادی ترامپ برگزار شد. تیلرسون از سال ۱۹۷۵ به بعد در شرکت اکسون موبیل فعالیت داشته و تا چند هفته قبل مدیر اجرایی این شرکت بود. شخصیت این فرد را طی این مدت چگونه دیدید؟
*روسای جمهور و نخست وزیران، معمولا کابینه ای انتخاب می کنند که این کابینه همفکر و هماهنگ با هم باشند. بعضی از روابط حزبی و سابقه رفاقت و دوستی یا توانمندی اشخاص در انتخاب شدن موثر است. به نظر من وضعیت شغلی شخص و تجارب مهم است اما توانمندی و تسلط و مدیریت ایشان می تواند در حل و فصل امور و مسائل و مشکلات موثر باشد.
آن چنان که از وضعیت فکری و روحی و سیاسی و حتی اقتصادی و اجتماعی ترامپ بر می آید، ایشان به دنبال انتخاب کابینه ای است که این کابینه قبل از هر چیز از نظر مسائل مالی و اقتصادی با ایشان همسو باشد. ترامپ تلاش می کند کابینه مقتدر و مسلطی تشکیل بدهد تا بتواند در جذب سرمایه های خارجی موثر واقع شود. انتخاب وزیر خارجه هم در همین راستا است.

– ادعا می شود وزیر خارجه پیشنهادی آمریکا توانایی این را دارد که با دولت هایی که آمریکا با آنها مشکل دارند به راحتی مذاکره کند. با توجه به این که موضوع روابط پوتین و تیلرسون هم مطرح شده بود این انتخاب چه منطقی دارد؟
* شخص ترامپ هم گرایش هایی به روسیه دارد. در مورد ترامپ باید دید که او در دوره زمامداری خودش هم می خواهد این روابط را حفظ یا موضع گیری های مستقلی اتخاذ کند؟
برای ترامپ مهم است این است که افراد کابینه با او همسو و مجری سیاست های او باشند. به هر صورت در مسائل خارجی، وزیر خارجه نقش بسیار مهمی می تواند ایفا کند.

– وزیر پیشنهادی ترامپ کسی است که از ۴۰ سال قبل فقط در یک شرکت فعال در حوزه نفت و گاز فعالیت کرده است و سابقه سیاسی نداشته است. این نوع سابقه سیاسی نداشتن آسیب ایجاد می کند؟
* در ایران هم آقای دکتر ولایتی پزشک بود. تخصص ایشان در زمینه بیماری های کودکان است، ولی توانست مدت زیادی وزیر خارجه باشد. توانمندی مدیریتی خیلی مهم است. سیاست های دولت هم تعیین کننده است.
البته سیاست خارجی آمریکا تقریبا مشخص است. یعنی چارچوب کاری و وظیفه وزیر خارجه تعریف شده است. مهم است نتیجه گیری و ثمره تلاش ها و رایزنی های وزرای خارجه است.

– یک سناتور جمهوری خواه به نام مارکو روبیو در همین جلسه استماع از آقای تیلرسون پرسیده که آیا پوتین را به خاطر عملیات نظامی در حلب سوریه جنایتکار جنگی می داند، وزیر پیشنهادی ترامپ گفته من از این لفظ استفاده نمی کنم و برای اظهار نظر در این زمینه نیاز به اطلاعات بیشتری دارم. به نظرتا این نوع موضع گیری در مورد پوتین پیام خاصی دارد؟
به هر صورت بعضی افراد تلاش می کنند با سیاسی کاری، صحبت های خود را در لفافه بیان کنند، ولی این طور می توان نتیجه گرفت که دولت بعدی آمریکا تلاش نمی کند پوتین را در سیاست های خارجی و دخالت در امور کشورهای دیگر، چندان مقصر و متهم معرفی نکند.
در مقابل روسیه، یک نوع مماشات به خرج داده و سازش نشان می دهد. جای این بحث وجود دارد که آیا سازش با روسیه به نفع کشورهای دیگر تمام می شود؟ و یا به نفع این دو ابرقدرت است.؟

– در این جلسه وزیر پیشنهادی ترامپ گفته است ما با روسیه دوست نیستیم و ارزش های مشترک نداریم ولی می توانیم تنش ها را کاهش بدهیم. واقعا امکان کاهش تنش بین این دو کشور وجود دارد؟
* هر کدام از این کشورها به دنبال منافع خودشان هستند. اگر منافع آنها اقتضا کند به آسانی می توانند با هم سازش کنند و اگر منافع آنها طوری اقتضا کرد که موجب سردی روابط آنها یا موجب تشدید مسائل و مشکلات شود، این کار را انجام می دهند ولی در مجموع هر دو به دنبال منافع خودشان هستند.
آنچه برای این کشورها مهم است منافع خودشان است. ممکن است در برخی موارد با همدیگر هماهنگی داشته باشند یا دچار تعارض شوند، بیشتر بر اساس منافع خودشان است. برای مثال وضع شورای امنیت سازمان ملل را ببینید. هر کدام از این کشورها احساس کنند منافع خودش به خطر افتاده یا نادیده گرفته می شود از ابزار وتو استفاده می کند و به درخواست های یگدیگر توجه نمی کنند.

– گزینه پیشنهادی ترامپ برای وزارت خارجه تاکید دارد بر این که در توافق هسته ای با ایران بازنگری صورت بگیرد و ایران اجازه غنی سازی اورانیوم نداشته باشد. با توجه به این که چند سال مذاکرات هسته ای طول کشید تا توافق حاصل شد آیا امکان تجدید نظر در توافق هسته ای وجود دارد یا نه؟
فکر نمی کنم سیاست آمریکا اقتضا کند در خصوص برجام کارشکنی کنند. شاید در زمان تبلیغات انتخاباتی به خاطر رقابت و جلب نظر مردم و افکار عمومی، ترامپ صحبت هایی را مطرح کرده باشد ولی این ها سیاسی تر و عاقل تر از این هستند که بیایند در مورد چنین مساله مهمی، چنین موضعی را عملی کنند.

– این نظراتی بوده است که تیلرسون روز چهارشنبه هفته قبل در سنا مطرح کرده است. این نوع تاکید قابلیت عملی شدن دارد؟
* آمریکا فقط یکی از کشورهای طرف مذاکره بوده و تنها طرف مذاکره نبوده است. قطعا آنها نمی توانند هر طور که می خواهند در مورد توافق هسته ای و برجام رفتار کنند.
من فکر می کنم کشورهای اروپایی و حتی روسیه و چین، اجازه نمی دهند آمریکا در این مورد و به صورت مستقل تصمیم بگیرد و موجب به هم زدن تلاش هایی شود که چندین سال است کشورهای مختلف درگیر آن هستند.

– تیلرسون در جلسه سنا گفته است که اسلام رادیکال نشانگر عقیده اسلام واقعی نیست و همچنین گفته است اسلام رادیکال خطری بزرگ برای ثبات کشورها و شهروندان ایجاد می کند. آیا این وزیر پیشنهادی شناخت دقیقی از اسلام و فرقه ها و مذاهب مختلف دارد یا این طور نیست و فقط جملاتی را شنیده و تکرار کرده است؟
* متاسفانه الان طوری شده که هر کس از راه دور درباره اسلام و مسلمانان اظهار نظر می کند و اسلام را به دسته ها و فرقه های مختلف تقسیم می کنند. اما در این که غیر مسلمانان در مورد مسلمانان و اسلام، تحقیقات زیادی را انجام داده اند و برخی شان اسلام را بهتر از ما می شناسند و نقاط ضعف و قوت مسلمان را به خوبی می دانند شکی نیست.
متاسفانه رفتار بعضی از مسلمانان در دنیا با خشونت و تندروی هایی که دارند، چهره ای از اسلام نشان داده است که اسلام را مظهر خشونت رو ترور می شناسند. البته اسلام راستین از این نوع رفتارها و عملکردها خشونت گرایانه به دور است. کلمه اسلام از «سلم» گرفته شده است، یعنی صلح طلبی و صلح خواهی.
متاسفانه برخی افراد بهانه هایی را به دست غیر مسلمانان داده اند و آنها هر حرکت اسلامی و هر جنبش اسلامی و اقدام اسلامی را در هر گوشه ای از دنیا سرکوب می کنند و تلاش می کنند صدای اسلام را در هر نقطه از جهان خاموش کنند.

– وزیر خارجه کابینه بعدی آمریکا اولویت اول خود را شکست گروه تروریستی داعش اعلام کرده و وعده داده است که نقش رهبری آمریکا را در جهان احیا می کند و داعش را در خاورمیانه شکست می دهد. از ۲۰ ژانویه ۲۰۱۷(اول بهمن ۱۳۹۵) که دولت جدید آمریکا تشکیل می شود ممکن است از این تاریخ به بعد چه تحولاتی رخ بدهد؟
* به این مباحث زیاد نمی شود اعتماد کرد. سیاست آنها وقتی اقتضا کند که بودن داعش به نفع است و وجود داعش در منطقه برای بقای آمریکا نیاز است، سعی می کنند آن را نگه دارند. اما اگر بدانند وجود داعش به نفع نیست آن را برمی دارند.
همچنان که به آسانی و با نقشه، داعش را برای ایجاد اختلاف بین شیعه و سنی و مسلمانان، ایجاد کردند و چهره اسلام را نزد جهانیان مخدوش و زشت کردند، هر وقت بدانند وجود داعش مفید نیست به راحتی آنها را جمع می کنند.

– به هر حال بعد از کنار گذاشتن نسبی اهل تسنن از ساختار قدرت در عراق، داعش توانست یک مقدار محبوبیت بین اهل تسنن عراق پیدا کند. با این نحوه برخوردی که داعش داشته است آن مقدار محبوبیتی که داشت از بین رفته است و در قضایای موصل عراق و حلب سوریه، چنین چیزی اتفاق افتاده است که داعش در حال تضعیف شدن است؟
* واقعا هیچ ارتباطی میان اهل تسنن و داعش نیست. اعضای داعش اصلا معلوم نیست از کجا آمده اند و چه کسانی آنان را هدایت و اداره می کنند.

– ولی این گروه ادعا می کند که احکام اسلام را اجرا می کند و تصاویر را هم پخش می کنند که احکام اسلام مثل قطع دست افراد سارق را اجرا می کنند.
* این که ادعا می کنند مسلمان هستند و احکام اسلامی را اجرا می کنند، درست نبوده و واقعاً به این شکل نیست. اما به خاطر وضعیتی که در عراق و سوریه بود، توانستند از این فرصت استفاده کنند و جوانان زیادی را به خودشان جذب کرده و موجب گمراهی و نابودی آنان شدند.
داعش، خیلی از نیروها و سرمایه های مسلمانان را از بین برد و دست آخر معلوم نیست این نیروها که به کشورهای خودشان و مثلا اروپا برمی گردند یا کشته می شوند؟ اما مشخص است دست ابرقدرت ها در تشکیل این گروه و تشکیلات و تداوم عمر آنها موثر است. معتقدم هیچ گروه افراطی، عمر جاویدان و طولانی نخواهد داشت و داعش هم برچیده خواهد شد.
– اوباما کشتن بن لادن را یکی از دستاوردهای خودش اعلام کرد. ممکن است با همان استراتژی «کوبیدن سر افعی»، در نهایت البغدادی به عنوان سرکرده داعش هم کشته شود یا فعلا وضعیت ناامنی و تنش در منطقه وجود خواهد داشت؟
* معتقدم هیچ حزب و گروهی با کشتن رهبر و فرمانده و امیر آن، از بین نمی رود. فکر بالاخره می ماند.

– در مورد داعش واقعا و به طور مشخص تحقیق کرده اید که چه فکری دارند؟
* اینها به نوعی خوارج زمان هستند. همان خوارجی که در زمان حضرت علی (ع) به هر صورت در مقابل خلیفه بر حق قیام کردند و موجب تضعیف حکومت حضرت شدند: با آن سطحی نگری و سخت گیری و تعصب نابجا. آن نوع نگاه ها به صورت دیگری در زمین ما ظهور کرده است ولی این ها هم از بین می روند.

– ایده های مشخص داعش چه مواردی است؟
* اینها ترکیبی از نوستالوژی و خلافت اسلامی هستند. بی عدالتی ها و نبود دموکراسی در کشورهای اسلامی در این زمینه نقش داشته است. احساس ضعف دولت های منطقه در مقابل ابرقدرت ها در شکل گیری این ها نقش داشته است. معجونی از مسائل تاریخی و سیاسی و اقتصادی و احساسات و تعصبات دست به دست هم داده و موجب تشکیل این گروه شده است.
کابینه جدید آمریکا چند روز دیگر تشکیل می شود. از جنبه آینده نگری می توان نکاتی را بیان کنید یا تصمیمات کابینه بعدی آمریکا قابل پیش بینی نیست؟
* من اعتقاد دارم این کابینه نمی تواند با این وضعیت و تندروی به کار خود ادامه بدهد. قطعا در اتخاذ تصمیمات خودشان، تغییر ایجاد می کنند. معتقدم حکومت آینده آمریکا با مسائل منطقه و مسائل خارجی، به نوعی با واقع بینی برخورد خواهد کرد.

دیدگاه ها

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.