نمایش نوار ابزار

خاطره نگاری به جای انتشار اسناد

در همین راستا با جلال جلالی‌زاده، نماینده دوره ششم مجلس شورای اسلامی پیرامون ضرورت تصویب قانونی برای افشای اطلاعات سیاسی و تاریخی پس از گذشت مدت زمان مشخص گفت‌و‌گویی داشتیم.

جلالی‌زاده با تاکید بر این‌که پیش از هرچیزی باید از تجربه دیگر کشورها و به‌ویژه کشورهای پیشرفته و دموکراتیک امروز استفاده کرد که باتوجه به فراز و نشیب‌های زیادی که در گذشته در فضای سیاسی آن کشورها ایجاد شده و پس از سال‌ها به این نتیجه رسیدند که استفاده و آشنا شدن مردم با اطلاعات سیاسی کشور یا شخصیت‌های سیاسی و رهبران سیاسی مساله ضروری و لازم است، توضیح داد: برای ادامه این روند و پیوستگی اطلاعات و معلومات نسل جوان، پژوهشگران، تحلیل‌گران ومحققان لازم است در کشور ما هم این روند ادامه پیدا کند و این قانون در کشور ما نیز باید تصویب شود که حداقل اگر کسانی اطلاعات اشتباه را در اختیار دیگران قرار می‌دهند امکان دسترسی به اطلاعات به صورت دقیق و درست و اسناد و مدارک و شواهد که در بایگانی‌ها سازمان‌های مختلف کشور موجود است، وجود داشته باش دو حق عموم مردم است که از این مستندات و مدارک و اطلاعات آگاهی داشته باشند و بتوانند از این اطلاعات استفاده کنند.

تجدید حیات حافظه تاریخی مردم با ایجاد قانون انتشار اطلاعات

جلالی‌زاده با اشاره به این موضوع که عدم دسترسی به چنین اطلاعاتی یک نوع گسستگی تاریخی را در پی دارد گفت: بسیاری از افراد نسل جوان مشتاق هستند از وضعیت دوران انقلاب، رهبران انقلاب و شخصیت‌های همراه آنان اطلاع پیدا کنند. از سوی دیگر اطلاع و دانستن حق اساسی هر فردی است. حالا اگر اطلاعات بسیار محرمانه‌ای هم در این میان باشد به هر صورت بعد از گذشت ۲۰ یا ۳۰ سال افشای این اطلاعات نمی‌تواند به ضرر مردم یا نظام باشد. از این جهت فکر می‌کنم اگر چنین قانونی تصویب شود می‌تواند این امکان را فراهم کند حافظه تاریخی مردم تجدید حیات شود و مردم را بیشتر با حوادث گذشته آشنا کند. در حقیقت آگاهی از این حوادث و روشن شدن اطلاعات برای مردم باعث تفهیم مسایل می‌شود. باتوجه به این‌که پیش‌نیاز تصویب هر قانونی در هر کشوری در نظر گرفتن شرایط آن جامعه است این پرسش مطرح می‌شود که با توجه به ساختارهای جامعه ما در صورتی‌که شرایطی برای تصویب چنین قانونی فراهم شود، این قانون باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد و چه بازه زمانی برای افشای اطلاعات در جامعه ما ضروری است؟

بازه زمانی افشای اطلاعات در چهارچوب عمر آدم‌ها

جلالی‌زاده در پاسخ به این پرسش اشاره‌ای به بحث قانون نظارت بر عملکرد مسولان و شفافیت عملکرد مسولان در رده‌های مختلف یک جامعه داشت و گفت: ابتدا باید ببینیم قانون نظارت و شفافیت بر عملکرد مسوولان در کشور ما چگونه است. اگر به دیگر کشورها نگاه کنیم شاید این نظارات و شفافیت عملکرد به قدری روشن، ساده و آسان باشد که حتی نیاز به افشای اطلاعات و اسناد هم نباشد. اما در برخی کشورها مانند کشورهای آسیایی، آفریقایی و خاورمیانه ممکن است مردم نتوانند از این اطلاعات آگاهی کافی داشته باشند. این نماینده سابق مجلس با تاکید بر این نکته که «هرچه نظام مردمی‌تر باشد، آشنایی با این مسایل هم برای عموم مردم بهتر و مفیدتر است» توضیح داد: اما افشای اطلاعات بعد از ۵۰ سال چندان کارآمد نیست. شاید عمر مفید هر انسانی ۳۰ یا ۴۰ سال باشد. حال اگر محقق جوانی در سن ۲۰ یا ۳۰ سالگی برای یک کار تحقیقی به بخشی از اطلاعات گذشته کشورش و تاریخ معاصر دسترسی داشته باشد، افشای این اطلاعات بعد از ۵۰ سال چه فایده‌ای می‌تواند برای او داشته باشد. از همین روی جلالی‌زاده معتقد است «هرچه این بازه زمانی برای افشای اطلاعات کمتر باشد برای عموم مردم و محققان بهتر است.» همان‌طور که در مقدمه گزارش هم اشاره شد باتوجه به وجود چنین خلا قانونی انتشار خاطره نگاری‌های شخصیت‌های سیاسی در کشور ما رو به رواج است. انتشار خاطرات آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در گذشته و همچنین به تازگی انتشار بخشی از خاطره‌های شفاهی محسن رضایی از این جمله است.

خاطره‌نویسی جای قانون افشای اطلاعات تاریخی را نمی‌گیرد

جلالی‌زاده در پاسخ به این پرسش که نگارش و انتشار خاطره‌نگاری‌های سیاسی تا چه اندازه می‌تواند جای خالی قانون افشای اطلاعات را پر کند، گفت: در هر صورت خاطره‌نویسی یک شیوه معمول و مرسوم در بیشتر کشورهای دنیا و در میان شخصیت‌های سیاسی است و دیگران هم بهره‌های زیادی از آن می‌برند. اما گاهی نویسندگان این خاطرات برخی ملاحظه‌ها را در نگارش خاطراتشان در نظر می‌گیرند یا برخی موضوعات را براساس دریافت و استنباط شخصی خودشان مطرح می‌کنند. از همین روی دخالت و نظر شخصی در انتشار این مسایل زیاد است. اما اسنادی که در مراکز حکومتی و دولتی ثبت می‌شود کمتر در جریان دخالت و نظر شخصی قرار می‌گیرد. به‌نظر می‌رسد در این مورد خاطره‌نویسی نمی‌تواند جای قانون زمانی افشای اطلاعات را بگیرد و این ضرورت همچنان باقی است.

روزنامه ابتکار ،دوشنبه ۱۳۹۵/۲/۱۳ شماره ۳۴۱۸
@drjalalizadeh

دیدگاه ها