جلال جلالی‌زاده: با این ساختار موجود حقوق سنی‌ها تامین نمی‌شود | جلال جلالی‌زاده
نمایش نوار ابزار

جلال جلالی‌زاده: با این ساختار موجود حقوق سنی‌ها تامین نمی‌شود

20319_711کامیار بهرنگ/ کیهان لندن- تبلیغات انتخابات مجلس شورای اسلامی به صورت علنی آغاز شد. شورای نگهبان قانون اساسی جمهوری اسلامی در این دوره نیز با استناد به نظارت استصوابی راه را برای ورود بسیاری از نامزدهای مستقل و حتی بخش بزرگی از نیروهایی که پیش از این در مجلس و یا نهادهای دولتی حضور داشته‌اند، بست.

یکی از این افراد که پیش از این در مجلس ششم حضور داشت، جلال جلالی زاده، نماینده مردم سنندج است. او که استاد دانشگاه و عضو هیات علمی گروه فقه دانشگاه تهران است، نتوانست از فیلتر شورای نگهبان عبور کند و از دید این شورا «به دلیل عدم اعتقاد و التزام عملی به اسلام و نظام و قانون اساسی و ولایت فقیه» رد صلاحیت شد.

جلالی زاده پیش از این با شعار «توسعه، اتحاد و تقریب» به میدان آمده و تلاش کرده بود تا با طرح مجدد مطالبه «آشتی ملی» به نقد عملکرد دوره‌های پیش مجلس بپردازد. جلالی زاده در بخشی از متنی که به منظور معرفی برنامه‌های خود منتشر کرده بود به فاصله میان مردم کردستان و حکومت اشاره کرده و تاکید داشت برای از بین بردن این فاصله می‌بایست نمایندگان واقعی مردم راهی مجلس شوند.

برای بررسی فضای کنونی ایران در آستانه انتخابات دهمین مجلس شورای اسلامی با او گفتگویی تلفنی داشتم.
* در بین بسیاری از نیروهای سیاسی و شبکه های اجتماعی مردم امیدهای زیادی پس از انتخاب سال ۹۲ و انتخاب حجة الاسلام روحانی به ریاست جمهوری وجود داشت، اما رد صلاحیت ها در انتخابات مجلس شورای اسلامی و البته مجلس خبرگان رهبری این امید را شاید نوعی کم رنگ کرده باشد، برداشت شما از این رد صلاحیت ها چیست؟
همچنان که مستحضر هستید، بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۲ مردم ایران امید زیادی داشتند که یک مجلس قوی، مقتدر و آگاه بر مسایل مختلف تشکیل شود، از این جهت مردم خودشان آماده کرده بودند که کاندیداهای اصلاح طلب، اعتدال گرا یا افراد خوش فکر و تحصیل کرده و نخبه را به مجلس بفرستند و مردم با دادن رأی به آن ها بتوانند شاهد حل مشکلات کنونی کشور باشند . از این جهت ما شاهد بودیم که در اکثر شهرهای کشور مخصوصا مناطق مرزی و مناطق محروم مردم با توجه به مسأله برجام بسیار امیدوار بودند و خوشحال بودند که تغییر خاصی اتفاق بیفتد و تحولی در مجلس ایجاد بشود و نمایندگان مردمی و مقتدر و توانمندی به وسیله ی مردم انتخاب بشوند تا بتوانند مشکلاتی مانند بیکاری، فقر ، اعتیاد ، مشکلات اجتماعی، آزادی بیان ، آزادی احزاب و خیلی دیگر از مطالبات مردم را با تصویب قوانین و با همکاری دولت برطرف کنند. اما متأسفانه خود این رد صلاحیت ها به مانند یک آب سردی بود که بر شور و هیجان و احساسات گرم مردم ریخته شد و مردم را دچار یک نوع دل سردی و ناامیدی کرد و به نظر من شاید خود این رد صلاحیت ها به خاطر آن بوده که مردم را نسبت به حضور در پای صندوق های رأی دلسرد و بی تفاوت بکنند و با ایجاد یک نوع یأس و ناامیدی از حضور مردم در پای صندوق های رأی جلوگیری کنند تا افرادی که مورد نظر خودشان هستند، به مجلس راه یابند.

* آقای جلالی زاده! من نمی خواهم وارد بحث های تاریخی بشوم که بارها و بارها در موردش خود شما و در دیگر رسانه ها صحبت شده، مسأله ی انتخاب شما به عنوان یکی از اعضای هیأت رئیسه ی مجلس ششم و آن داستان هایی که کار به فتوا و تهدید کشید، به هر صورت شما در این دوره هم باز با شعار آشتی و البته مطالبات واقعی مردم کرد و سنی ها وارد میدان شدید، اما رد صلاحیت شما چه معانی را می تواند داشته باشد و در دیدی کلی تر آیا اساسا امکان مطالبات واقعی مردم کرد و سنی ها در مجلس شورای اسلامی تأمین بشود وجود دارد؟

ببنید، شما یک انسان کامل یا یک جامعه ی کامل را فرض بکنید که این انسان کامل یا این جامعه کامل برای زیستن و زندگی کردن و ادامه حیات به چه موادی و به چه غذا یا خوراکی نیاز دارد تا زندگی اش تأمین شود و از یک زندگی سالمی برخودار باشد، قطعا یک جامعه ویا یک ملت از نظر مطالبات روحی یا تغذیه معنوی و فرهنگی و مطالبات روحی و درونی این گونه است و تا زمانی که ملت کرد به عنوان یک ملت به مطالبات خودش نرسد و حقوق تضییع شده آن داده نشود و به شخصیت ، شعور و توانمندی هایش بها داده نشود این مشکل حل نمی شود. قطعا ما در کردستان و در ایران شاهد هستیم که اهل سنت و کردها حتی مطابق اصول قانون اساسی هنوز به حقوق خودشان نرسیده اند، هنوز به عنوان شهروند درجه دوم محسوب می شوند و قطعا حضور نمایندگان مردمی و ، مقتدر ، آگاه و شجاع در مجلس می تواند با رایزنی با تصویب طرح ها و لوایح و تذکر به دولت و قوه قضائیه و یا سایر نهادهای دیگر راه را برای رسیدن به حقوق مردم باز بکند، اما متأسفانه چون اراده حاکم بر این است که کردها از نمایندگان قوی یا نمایندگان مستقل ، شجاع و مردمی برخودار نباشند همیشه تلاش می شود که افرادی به مجلس راه پیدا کنند که یا وابسته باشند یا افراد منفعت طلبی هستند که حاضر نیستند به خاطر دفاع از ملت هزینه بدهند. از این نظر معمولا ما شاهد چنین مشکلاتی هستیم، چون متاسفانه در حاکمیت کردها و مخصوصا اهل سنت هیچ رابطی ، جایگاهی و شخصیتی را ندارند که بتواند به عنوان رابط بین مردم و حاکمیت پادرمیانی بکند، یا مشکلات را حل بکند یا گاهی حداقل بتواند مطالبات مردم را به گوش مسئولان برساند این است که معمولا نمایندگان متصدی چنین کارهایی می شوند و قطعا چون نمایندگان هم نمایندگان شناسنامه دار و یا پیشینه سیاسی روشن و فعالیت سیاسی را ندارند، به همین دلیل این افراد نسبت به مسایل سیاسی بسیار ضعیف هستند و بعد هم وقتی که وارد مجلس می شوند، قطعا بیشتر به دنبال مسایل شخصی و خانوادگی خودشان هستند و یا مواظبند کاری نکنند تا در دوره ی آینده رد صلاحیت بشوند ، از این نظر مردم دچار مشکلات فراوانی می شوند و یا معمولا نسبت به انتخابات ها بی تفاوت و دلسرد می شوند و معمولا بااین رد صلاحیت ها ا افراد قوی یا افرادی که دارای جایگاه اجتماعی و پایگاه مردمی قوی هستند از صحنه انتخابات حذف می شوند، قطعا بسیاری از هواداران این کاندیداها به تبعیت از صحنه انتخابات خارج می شوند و کنار می کشند و این کار موجب می شود تا افرادی که از پایگاه مردمی قوی برخوردار نیستند رأی بیاورند وارد مجلس شوند و بسیاری از این افراد چون ناگهانی و دفعتا وارد مسایل سیاسی و اجتماعی و مجلس می شوند و چون از ذهنیت مثبت یا ذهنیت گسترده و وسیعی برخوردار نیستند که احاطه کامل بر مسایل داشته یا آشنایی با مسئولان کشور وفعالان سیاسی و اقتصادی در سطح ملی ندارند وقتی که تلاش می کنند با افراد یا نحوه قانون گزاری آشنا بشوند، مجلس تمام می شود. و می بینیم که این سیکل معیوب متأسفانه تکرار می شود . ما در مجلس ششم توانستیم فراکسیون نمایندگان کرد یا مجمع نمایندگان اهل سنت را تشکیل بدهیم و انصافا این مجمع و این فراکسیون کارهای خوب زیادی را انجام دادند و توانستند تأثیر گذار باشند، اما در بقیه مجالس متاسفانه شاهد فعالیت و درخشش چندانی از سوی نمایندگان سنی یا نمایندگان کرد نبوده ایم.

* آقای جلالی زاده! شما در بخشی از صحبت هایتان به قانون اساسی اشاره کردید، برداشت خودتان چیست، آیا واقعا قانون اساسی جمهوری اسلامی با همین ساختاری که وجود دارد، و البته نهادهای قانونی بمانند شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام و نهادهایی که گاها حتی به صورت غیرقانونی وارد اقتصاد و سیاست هم می شوند، این اجازه را می دهد که حقوق شهروندان سنی در ایران تأمین بشود؟

راستش را بخواهید، با این ساختار نمی توان حقوق یکسانی برای همه شهروندان اهل سنت در ایران قایل بود، چون شما نگاه کنید ما در شورای نگهبان هیچ سنی نداریم، در مجمع تشخیص مصلحت نظام هیچ سنی نیست ، در قوه قضائیه هیچ سنی نیست در وزارت امور خارجه تنها اخیرا یک نفر سهیم شد. در وزارت خانه ها، در هیأت دولت ، در شورای امنیت ملی ، یعنی ما در هیچ یک از نهادهای حساس و تصمیم گیر و مهم مملکتی هیچ اهل سنتی را نداریم، پس بنابراین جایی برای تصمیم گرفتن در مورد اجرای حتی همین قانون اساسی یا رعایت حقوق شهروندی یا استفاده از شایستگان اهل سنت وجود ندارد. در دولت اصلاحات یا مثلا دولت اعتدال اول در بعضی مناطق اهل سنت اجازه دادند تا شخصی فرماندار یا معاون استاندار شود آن هم نه پست های حساس، مثلا در پست هایی خدماتی و اقتصادی و این ها . بنابر این اراده ای نیست ، اما هر چند در شعارها و در بیانات مخصوصا مسئولان به گونه ای حرف می زنندو از وحدت اسلامی و مسلمانی حرف می زنند که آدم فکر می کند هیچ گونه تبعیضی نیست .در همین رد صلاحیت ها در مناطق اهل سنت می بایست شورای نگهبان وضعیت منطقه را در نظر می گرفت و وضعیت اهل سنت را در نظر می گرفت حداقل به دو نفر اهل سنت آگاه به مسایل مذهبی اجازه می دادند که وارد مجلس بشوند حداقل نمادی از اهل سنت باشند. نمایندگان اهل سنتی که حتی نماز نمی خوانند وقتی که وارد مجلس می شوند، این ها نمی توانند واقعا نماینده اهل سنت باشند . بنابر این اگر مشکلی که امروز هست ، اگر نمایندگان فعالی باشند می توانند ، از این تریبون مجلس به نفع مردم استفاده بکنند یعنی زبان مردم باشند. ما در مجلس ششم به هر صورت توانستیم رشته زبان و ادبیات کردی را در دانشگاه کردستان تأسیس بکنیم و نام این رشته هم در دفترچه های کنکور قید شد، اما با آمدن احمدی نژاد جلوی آن گرفته شد و در دوره ی آقای روحانی این رشته امسال در دانشگاه کردستان تأسیس شد . اگر نمایندگان، نمایندگان فعال و ذی نفوذی باشند می توانند بر دولت تأثیر گذار باشند و دولت را وادار کنند که نسبت به تخصیص بودجه در مناطق اهل سنت و کردنشین ، یا استفاده از نیروهای کرد استفاده بکند، اما قطعا تا همه قوای سه گانه تا مسئولان نظام اراده نکنند، وضعیت اهل سنت در ایران تغییر نمی کند، چون اگر مردم ویا نمایندگان از دولت بخواهند کاری را انجام دهد، گاهی در پاسخ می گویند : متاسفانه نمی گذارند . شما مثلا به قوه قضائیه درخواست می دهید ، می گویند که نمی گذارند ، حالا معلوم نیست چه کسی نمی گذارد ، آیا مراجع تقلیداند؟ آیا خود مسئولین نظام هستند؟ چه کسی واقعا در پشت پرده نمی گذارد ؟ ، این وضعیت اهل سنت را در ایران بدتر کرده ، این است که حتی در مناطقی مثل سیستان و بلوچستان که یک یا دو نفر اهل سنت می توانند برای خبرگان تعیین بشوند یا در آذربایجان غربی یا در ترکمن صحرا می بینیم افراد رد صلاحیت می شوند یعنی به گونه ای زمینه چینی شده که اهل سنت نتوانند در انتخابات شرکت بکنند. ما تبعیض های آشکار و نهانی را در سطح جامعه خودمان می بینیم که حتی خلاف قانون اساسی است ، اگر اصل های ۱۲، ۱۵، ۱۹ و … اجرا بشوند ، مطمئنا می تواند قدم های مؤثری باشد برای پایان دادن به این تبعیض. و می تواندمردم را نسبت به کشور و نظام امیدوار بکند. اما در تهران، حدود یک میلیون نفر اهل سنت وجود دارند که نمی توانند یک مسجد داشته باشند و نمازشان را به آسانی بخوانند . یا یک مجلس ترحیمی را برگزار مطابق عقیده اهل سنت برگزارکنند، وقتی که در تهران در مجلس ترحیم شرکت می کننند ، مجبور اند که به سخنان یک آخوند اهل تشیع و مداح و روضه خوان گوش دهند که اصلا این خلاف آداب و رسوم اهل سنت است. وقتی که یک نفر احساس می کند که نمی تواند یک مجلس ترحیم بر برگزار بکند ، نمی تو نمازش را به آسانی بخواند ، به هر صورت احساس تبعیض می کند ، به نظر من عدم وجود نمایندگان شجاع و با شهامت و آگاه نسبت به مسایل مذهبی و شناخته شده در کشور و هم رد صلاحیت هایی که مانع از حضور افراد توانمند و مقتدر می شود، و هم چنین سایر قوایی دیگر که حاضر به رفع تبعیض از اهل سنت نیستند ، همه این دست به دست هم داده اند و این نابرابری را در کشور ایجاد کرده اند.

* آقای جلالی زاده! شما در یکی از نوشته هایی که بعد از رد صلاحیت تان منتشر کردید، اشاره داشتید که از فرد یا لیست خاصی حمایت نمی کنید ، اما همچنان مردم را دعوت کردید که در مقابل نیروهای تندرو بایستند، مواجهه شما در این انتخابات چه هست؟

به نظر من آن چه که مهم است باید مردم را آگاه کرد تا با آگاه نمودن مردم مانع از رأی دادن به افرادی شد که می خواهند به زور و اجبار تحمیل کنند و مردم از روی ناچاری به آن ها رأی می دهند ، ، مردم تلاش بکنند که حتما در انتخابات حضور پیدا بکنند و به کسانی که احساس می کنند در مجلس می توانند در حل مشکلات آنان مؤثر هستند و مانع از تلاش های دولت در بحث توسعه و رشد کشور نیستند و هم چنین به افراد تندرو و دلواپس رأی ندهند که ما همه ی مشکلات را از آن ها داریم.

* من تشکر می کنم از شما آقای جلال جلالی زاده برای شرکت در این مصاحبه تلفنی.

مصاحبه کیهان لندن با دکتر جلال جلالی زاده

مطالب مشابه
دیدگاه ها