نمایش نوار ابزار

استیضاح در مجلس ششم

896378963یکی از وظایف نمایندگان مجلس شورای اسلامی نظارت بر عملکرد مسئولان درچگونگی مدیریت وانچام وظیفه است در واقع از آنجا که همه ی افراد ملت نمی توانند به صورت انفرادی بر مسئولان نظارت کنند بنابراین چنین وظیفه ای را به وکیلان ونمایندگان خود در مجلس واگذار می کنند . وچون هر نماینده ای دارای جایگاهی است که به عنوان نماینده ی کل محسوب می شود می تواند مطابق قانون ا ز همه ی مسئولان چگونگی انجام وظیفه ی آنان را بخواهد ونسبت به کم کاری ویا بی توجهی آنان به صورت سؤال ،تذکر ،سؤال ویا استیضاح واکنش نشان دهد
اگر فصل ششم قانون اساسی در باره ی قوه ی مقننه ووظایف نمایندگان را برسی نمائیم می بینیم در اصل هشتاد وهشتم به بیان طرح سؤال از رئیس جمهور ووزرا می پردازد ودر اصل هشتاد ونهم آمده است :نمایندگان مجلس شورای اسلامی می توانند در مواردی که لازم می دانند هیأت وزیران یا هر یک از وزرا را استیضاح کنند ،استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حد اقل ده نفر از نمایندگان به مجلس تقدیم شود .هیأت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس حاضر شود وبه آن پاسخ گوید واز مجلس رأی اعتماد بخواهد ….اگر مجلس رأی اعتماد ندادهیأت وزیران یا وزیر مورد استیضاح عزل می شود.
در این راستا در دوره های مختلف مجلس نمایندگان به عناوین مختلف وزیرانی را به عناوین مختلف استیضاح کرده اند که اگر این استیضاح هارا مورد بر رسی قرار دهیم مشخص می شود که بیشترین آن ها به علل ودلائل سیاسی بر می گردد ویا گاهی منافع صنفی وجناحی است که وزیر یا نخواسته ویا نتوانسته اهداف استیضاح کنندگان را برآورده کند .به عنوان مثال در مجلس نهم که وزیران استیضاح می شوند هیچ کدام تا به حال به سبب عدم کار آئی ویا ناتوانی در اجرای وظائف نبوده بلکه بیشتر درراستای افشاگری پرونده های گذشته ویا افشای تخلفات ویا قانون شکنی های بوده که در دولت قبلی صورت گرفته ونمایندگان فعلی به سبب حفظ اسرار ویاموقعیت هم فکران وهم مسیران خود با تهدید وترساندن وزرا از استیضاح تلاش می نمایند تا از هرگونه حرکت ویا اقدامی که بتواند کارنامه ی گذشتگان را زیر سؤال ببرد جلوگیری کنند ویا با فشار بر وزرا ودولت روحانی کاری کنند که دولت کنونی که به عنوان رقیب آنان شمرده می شود از ترس استیضاح وکشاندن نمایندگان به مجلس ودادن کارت زرد ودر نهایت اخراج آنان به نوعی زهر چشمی از دولت روحانی بگیرند وبدین وسیله موجبات نارضایتی مردم را از این دولت ومنتسبان به آن فراهم کنند .
اما آنچه که دراین نوشتار مورد نظر است پرداختن به موضوع استیضاح وزرا در دولت خاتمی ودر مجلس ششم است که می تواند در ابعاد مختلف مورد بررسی قرار گیرد .استیضاح چهار وزیر یعنی آقای عبدالعلی زاده وزیر مسکن وشهر سازی ،دکتر مسعود پزشکیان وزیر بهداشت ،مرتضی حاجی وزیر آموزش وپرورش ودکتر احمد معتمدی وزیر پست وتلگراف وتلفن که وظایف ومسئولیت هر یک از آنان می تواند به نوعی در ارتباط با نیازهای ضروری جامعه ومسائل روز کشور باشد در مجلس ششم رقم خورد. نکته ی مهم این است که اهداف استیضاح کنندگان ومسائل پشت پرده ی استیضاح ها چه بود وچگونه در مجلسی که اکثرنمایندگان اصلاح طلب بودند وزرای دولت خاتمی استیضاح می شوند؟
دو وزارت خانه ی مسکن وارتباطات که معمولا سیاسی نیستند استیضاح وزرای مربوطه بیشتر به موارد فنی بر می گردد.در ارتباط با وزیر مسکن تا جائی که حافظه ام یاری می دهد مهمترین مشکل بین وزارت خانه واستیضاح کنندگان مسائل صنفی واز جمله نزاع بخش خصوصی با برنامه های وزارت خانه وشخص خود وزیر بود ودر استیضاح آقای معتمدی هد ف بیشتر روشنگری در باره ی برخی از قضایا بود که شاید وزارت خانه مستقیما دخالتی در آن اما لازم بود افکار عمومی در جریان قرار بگیرد به هر صورت این دو استیضاح تنها منجر به تبیین برخی از حقایق وروشن شدن نکاتی شد ودر هر دو مورد وزرا موفق به کسب رأی اعتماد شدند.در ارتباط بادووزیر دیگر که جدا از حساسیت ا های معمول استیضاح کنندگان به دنبال نوعی بازار گرمی برای خود بودند اما نتوانستند به مقصود ومراد خود برسند واکثریت مجلس با استیضاح کنندگان همراهی نکرد ووزرا دوباره برمسند خود قرار گرفتند .
نکته جالب استیضاح وزیر آموزش وپرورش است که تقریبا در همه ی دوره ها بحثش مطرح شده ، در مجلس ششم حمید رضا حاجی بابائی سردمدار استیضاح وزیر آموزش وپرورش بودکه البته بعدها این شتر هم در جلو وزارت خانه ی خودش هم لم داد ، چون تعداد زیادی از تمایندگان می دانستند که هدف آقای حاجی بابائی دفاع از مطالبات فرهنگیان وتغییر وضعیت معیشتی ورفاهی آنان نیست بلکه بیشتر فشار بر دولت خاتمی وتحریک معلمان برای ایجاد نارضایتی ونا کار آمد نشان دادن دولت بود به نوعی که تکرار سؤالات وتذکرها ی ایشان در ارتباط با این وزارت خانه چنان لوث شده بود که جنبه ی شوخی وضرب المثل به خود گرفته بود اما بعدها بعدها که خودش متولی این وزارت خانه شد نتوانست کارچندانی برای خیل عظیم فرهنگیان ودانش آموزان انجام دهدانجام دهد .بنابراین می توان گفت که استیضاح در مجلس ششم هم به نسبت دوره های قبل بیشتر بود اما فراموش نکنیم که فضای باز آن دوره اجازه می داد نمایندگان همه ی دیدگاههایشان را باز گونمایند واز سوی دیگر خاتمی با توجه به اعتماد به نفسی که داشت هرگز در جلسات حاضر نشد ووزرایش مجددا رأی اعتماد گرفتند .
اما نکته ای که مهم است وشاید کمتر کسی از آن خبر داشته باشد طرح استیضاح وزیر امور خارجه از سوی نمایندگان اهل سنت بود که علی رغم کثرت استیضاح کنندگان متاسفانه هیأت رئیسه ی مجلس این حق قانونی را از نمایندگان استیضاح کننده گرفت وهر گز اجازه نداد که این مسأله مطرح گردد که هیچ گاه مشخص نشد دلیل آن چه بود ؟آیا استیضاح وزیر در آن شرائط به صلاح نبود ویا استیضاح کنندگان سنی وخودی نبودند. متاسفانه هیأت رئیسه ی مجلس ششم نگذاشت که این استیضاح صورت بگیرد واین حق را از آنان گرفت واین استیضاح پس از گفت وگوهای زیاد وتذکرها ی مکرر به وزیر این بود که چرا درکل وزارت امور خارجه چرا نباید از بیست ملیون هموطن اهل سنت حتی یک نفر در آن وزارت خانه مشغول به کار نیست ؟
وهمان طور که گفتم این استیضاح مطرح نشد ومسکوت ماند ،در ادوار گوناگون متأسفانه اکثر استیضاح ها جنبه رقابتی ،صنفی وجناحی داشته وکمتر به مسأله ی ناتوانی ها وناکار آمدی ها پرداخته شده است.

ماه نامه نسیم بیداری ،سال ششم شماره ۶۰،تیر ۹۴ ص۶۱

مطالب مشابه
دیدگاه ها